Trong bối cảnh thời tiết cực đoan diễn biến phức tạp do tác động của biến đổi khí hậu, tỉnh Ninh Bình đã thể hiện rõ năng lực điều hành linh hoạt, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, và tinh thần chủ động từ nhân dân trong công tác phòng, chống thiên tai. Những hành động kịp thời, hiệu quả này không chỉ góp phần giảm thiểu thiệt hại mà còn cho thấy cách tiếp cận toàn diện, thực tiễn trong quản lý rủi ro thiên tai cấp địa phương.
I. Từ hiện tượng thời tiết cực đoan đến sự vào cuộc của cả hệ thống
Trong những ngày gần đây, Ninh Bình ghi nhận tình trạng nắng nóng gay gắt kết hợp mưa lớn cục bộ, gây ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực sản xuất và đời sống. Để ứng phó kịp thời, cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở đã chủ động triển khai nhiều biện pháp đồng bộ, nhấn mạnh tinh thần “không để bị động, bất ngờ”.
II. Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉ đạo sát sao, xuyên suốt
1. Chỉ đạo toàn diện, kích hoạt phương án ứng phó
Ngay từ đầu, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình đã yêu cầu các cấp, ngành, địa phương nâng cao cảnh giác, không chủ quan trước diễn biến thời tiết cực đoan. Đồng thời, các phương án phòng, chống thiên tai theo phương châm “4 tại chỗ” đã được chuẩn bị sẵn sàng.
2. Ưu tiên bảo vệ hạ tầng trọng yếu
Trong đó, đặc biệt nhấn mạnh đến việc đảm bảo an toàn cho hệ thống đê điều, hồ đập, công trình giao thông, vùng sản xuất nông nghiệp và khu dân cư tập trung – những khu vực thường chịu ảnh hưởng trực tiếp từ mưa lũ và ngập úng.
III. Chính quyền các cấp linh hoạt, bám sát địa bàn
1. Kích hoạt kịch bản theo cấp độ rủi ro
UBND tỉnh Ninh Bình, các huyện, thành phố đã kích hoạt kịch bản ứng phó thiên tai tương ứng với từng cấp độ rủi ro thiên tai, điều hành linh hoạt theo tình hình thời tiết thực tế.
2. Chỉ đạo tại hiện trường
Lãnh đạo địa phương trực tiếp kiểm tra hiện trường, xử lý nhanh tình huống phát sinh. Các sở ngành liên quan, đặc biệt là Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, tập trung kiểm tra hệ thống tiêu úng, trạm bơm, và hồ chứa nước.
3. Tổ xung kích cơ sở phát huy vai trò
Các tổ xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã được kích hoạt 24/24h để nắm bắt tình hình, báo cáo nhanh và xử lý bước đầu các sự cố trước khi có sự hỗ trợ từ cấp trên.
IV. Công tác thông tin, tuyên truyền được đẩy mạnh
1. Cảnh báo nhanh, phủ rộng
Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Ninh Bình phối hợp các cơ quan báo chí, đài truyền thanh cơ sở để phát đi cảnh báo thời tiết, dự báo thiên tai, hướng dẫn kỹ năng phòng chống thiên tai, giúp người dân chủ động ứng phó.
2. Tận dụng nền tảng số
Các trang mạng xã hội, cổng thông tin điện tử và hệ thống ứng dụng di động của tỉnh được tận dụng để truyền tải thông tin nhanh chóng, phổ biến rộng rãi các chỉ đạo từ chính quyền.
3. Đưa tin sâu sát thực tế
Đài Phát thanh – Truyền hình tỉnh Ninh Bình triển khai chuyên mục đặc biệt, phản ánh nỗ lực phòng chống thiên tai của các cấp, ngành, đồng thời lan tỏa các mô hình cộng đồng phòng chống thiên tai hiệu quả.
V. Huy động tối đa nguồn lực, không để bị động
1. Vật tư, phương tiện sẵn sàng
Tỉnh đã chuẩn bị hàng loạt vật tư phòng chống thiên tai, gồm: bao tải, cát, đá, máy bơm, thuyền cứu hộ,… phân bổ theo khu vực trọng điểm, sẵn sàng ứng cứu khẩn cấp.
2. Đảm bảo y tế và nơi trú ẩn
Hệ thống bệnh viện tuyến tỉnh, trạm y tế cơ sở, cùng các điểm sơ tán tập trung được rà soát, đảm bảo điều kiện tiếp nhận người dân sơ tán và cung cấp dịch vụ y tế trong điều kiện thiên tai.
VI. Sự đồng thuận từ nhân dân – yếu tố quyết định thành công
1. Tinh thần chủ động trong cộng đồng
Người dân nhiều nơi đã chủ động gia cố nhà cửa, chuẩn bị lương thực, nước sạch, sẵn sàng sơ tán và hỗ trợ lực lượng chức năng, thể hiện tinh thần tự quản và hợp tác cao trong phòng, chống thiên tai tại cộng đồng.
2. Mô hình tự quản phát huy hiệu quả
Nhiều mô hình đội tình nguyện, tổ liên gia tự quản về ứng phó thiên tai tại Ninh Bình đã hoạt động hiệu quả, giúp giảm tải cho chính quyền và tăng tính bền vững trong công tác phòng chống rủi ro thiên tai.
VII. Kết quả bước đầu: Thiệt hại được giảm thiểu
1. Sản xuất và đời sống cơ bản ổn định
Đến thời điểm hiện tại, tỉnh Ninh Bình chưa ghi nhận thiệt hại lớn do thiên tai, sản xuất nông nghiệp cơ bản ổn định, người dân duy trì sinh hoạt bình thường nhờ công tác chủ động ứng phó thời tiết.
2. Công trình trọng điểm an toàn
Các hệ thống đê điều, công trình hạ tầng, hồ đập, cầu cống vẫn giữ an toàn, không xảy ra sạt lở nghiêm trọng hoặc sự cố nguy hiểm.
VIII. Góc nhìn chuyên gia: Kinh nghiệm từ thực tiễn Ninh Bình
1. Sự phối hợp đồng bộ là yếu tố quyết định
Từ cấp tỉnh đến cấp xã, từ ngành dọc đến lực lượng địa phương, sự thống nhất trong chỉ đạo, tổ chức thực hiện quyết liệt, và phân công rõ vai trò là bài học then chốt trong quản lý thiên tai tại địa phương.
2. Cần nhân rộng mô hình ứng phó
Cách làm của Ninh Bình là ví dụ điển hình cần được chia sẻ kinh nghiệm phòng chống thiên tai, nhất là trong bối cảnh khí hậu toàn cầu ngày càng biến đổi.
IX. Kết luận
Những gì Ninh Bình đã thực hiện không chỉ là phản ứng tạm thời mà còn là minh chứng cho một hệ thống quản lý thiên tai bài bản, có chiều sâu và sự đồng thuận xã hội cao. Trong tương lai, đây sẽ là mô hình ứng phó thiên tai hiệu quả giúp nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu, không chỉ cho tỉnh mà còn cho các địa phương trên cả nước.
